1. VCPMC là gì?
VCPMC là tên viết tắt của Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (tiếng Anh: Vietnam Center for Protection of Music Copyright), được thành lập ngày 19/4/2002. Đây là một tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả trong lĩnh vực âm nhạc tại Việt Nam.
Nói đơn giản: một nhạc sĩ không thể tự đi đến từng quán cà phê, đài phát thanh hay sân khấu để thu tiền mỗi khi bài hát của mình được phát. Vì vậy họ ủy quyền cho VCPMC làm việc đó — VCPMC thay mặt hàng nghìn tác giả thành viên để cấp phép sử dụng, thu tiền và phân phối lại tiền bản quyền cho đúng người sáng tác.
VCPMC cũng ký thỏa thuận với nhiều tổ chức quản lý quyền tác giả ở nước ngoài, nên phạm vi đại diện không chỉ gồm nhạc Việt mà còn cả một lượng lớn tác phẩm quốc tế.
2. VCPMC làm gì với số tiền thu được?
Quy trình của một tổ chức đại diện tập thể như VCPMC gồm ba việc chính:
- Cấp phép: ký hợp đồng cho phép nơi sử dụng nhạc (quán, đài, khách sạn, sự kiện, nền tảng số...) được phát tác phẩm hợp pháp.
- Thu tiền: thu tiền bản quyền theo mức đã thỏa thuận hoặc theo quy định pháp luật — với quán cà phê, nhà hàng là theo công thức tại Nghị định 134/2026/NĐ-CP.
- Phân phối: sau khi giữ lại một phần chi phí hoạt động, VCPMC chuyển tiền về cho các tác giả có tác phẩm được sử dụng.
Nhờ cơ chế này, chủ quán chỉ cần làm việc với một đầu mối duy nhất thay vì phải xin phép từng nhạc sĩ.
3. VCPMC khác gì RIAV?
Đây là chỗ rất nhiều chủ quán nhầm lẫn. Trong âm nhạc có hai lớp quyền khác nhau, do hai tổ chức khác nhau đại diện:
- Quyền tác giả (VCPMC): quyền của người sáng tác ra bài hát — phần nhạc và lời. Cứ dùng tác phẩm đó (dù mở bản thu hay hát live) là phát sinh quyền này.
- Quyền liên quan (RIAV): quyền đối với một bản ghi âm cụ thể — thuộc về nhà sản xuất bản ghi và người biểu diễn trên bản ghi đó.
Ví dụ dễ hiểu: khi anh/chị mở một bản thu bài "X" ra loa, có tới hai nhóm chủ sở hữu quyền: người viết bài "X" (quyền tác giả) và đơn vị đã bỏ tiền thu âm bản đó (quyền liên quan). Đó là lý do một bài hát có thể phát sinh cả hai loại quyền cùng lúc.
4. Vì sao quán cà phê phải làm việc với VCPMC?
Theo Luật Sở hữu trí tuệ, phát nhạc tại không gian kinh doanh để phục vụ khách được xem là biểu diễn tác phẩm trước công chúng vì mục đích thương mại — một hành vi thuộc quyền của tác giả. Từ 01/07/2026, Nghị định 134/2026/NĐ-CP đưa ra công thức tính phí thống nhất theo diện tích và khu vực.
Với nghĩa vụ quyền tác giả âm nhạc, đầu mối cấp phép và thu phí là VCPMC. Chủ quán liên hệ VCPMC để ký hợp đồng cấp phép và nộp phí — xem chi tiết trong hướng dẫn đăng ký & nộp phí qua VCPMC.
Trước khi liên hệ, nên biết trước con số của quán mình để tránh bị áp nhầm diện tích: dùng công cụ tính phí bản quyền âm nhạc — nhập diện tích, chọn khu vực là ra mức tham khảo mỗi năm.
Câu hỏi thường gặp
VCPMC là cơ quan nhà nước hay doanh nghiệp?
VCPMC là tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, hoạt động phi lợi nhuận trong khuôn khổ pháp luật về sở hữu trí tuệ. Vai trò của tổ chức là thay mặt các tác giả thành viên để quản lý, cấp phép và thu — phân phối tiền bản quyền, không phải để kinh doanh kiếm lời.
Đóng phí cho VCPMC rồi có phải đóng thêm cho RIAV không?
Quyền tác giả (VCPMC) và quyền liên quan (RIAV) là hai lớp quyền riêng. Tùy hình thức sử dụng nhạc và phạm vi hợp đồng, nghĩa vụ có thể khác nhau. Cách chắc chắn nhất là hỏi rõ VCPMC về phạm vi cấp phép trong hợp đồng của quán mình.
Quán nhỏ mở nhạc từ điện thoại có phải làm việc với VCPMC không?
Có. Điều quyết định là hành vi phát nhạc công khai để kinh doanh, không phải thiết bị phát. Dù mở từ điện thoại, loa hay tivi, nếu là phát cho khách tại quán thì vẫn phát sinh nghĩa vụ quyền tác giả theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP.
Nguồn tham khảo:
Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (vcpmc.org) · Cục Bản quyền tác giả (cov.gov.vn) · Luật Sở hữu trí tuệ · Nghị định 134/2026/NĐ-CP.
Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế văn bản pháp luật chính thức hoặc hướng dẫn trực tiếp từ VCPMC. Trang này không thuộc và không liên kết chính thức với VCPMC hay RIAV.
Bài viết liên quan